Аргаль хулжих анир

Унтаж байсан газрын
Цочсон чулуу
Цойлно

Урсаж явсан салхины
Цуцсан үзүүр
Цуурна...

Яруу найрагч Ц.Галбадрахын "Бадрангуй" нэрт найргийн номоос

read more “Аргаль хулжих анир”

Монгол банхар

Нохойгүй малчны
Нойр хүрдэггүй
(Хуучны үг)

Нүүдэл саахалтын тэртээгээс
Чимээ анир анддаггүй
Хоточ банхар
Нүдгүй явган шуурганаар
Чигээ алдаж төөрдөггүй
Хөтөч банхар

Буян бодож монгол нохойд
Бурхан багш хэлээ өгсөн юм гэнэ лээ
Шан горилоогүй монгол нохой
тэр цагаас
Шархаа долоож
эдгээдэг болсон юм гэнэ лээ

Үрийн тэнгэр наашаа гэхдээ
Монгол хүн
Үүднийхээ хацарт
нохой зурж залдаг билээ
Хүйтэн бүхэн цаашаа гэхдээ
Монгол хүн
Хүүхдийнхээ тоглоомонд
нохойн чихмэл хийж зүүдэг билээ

Санхарцаг сүүлээ
Хондлой дээрээ сөхөж гангарсан
Санаа муут уяан дээр буухад
Унаатай нь хоргоож чангарсан
Моод хөөж
Морьтой хөдөөгөө голж
хот руу арилаагүй
Малтай, гэртэй нь нутгаа
Манаж үлдсэн
Үнэнч банхар

Салхи халууцаж гэлдэрсэн
Гал үдэд
Хэлээ унжуулж нүүдэл дагасан
Сар жиндэж, одод тонгочих
Бүгээн шөнийн жаварт
Хаяа дэрлэж гадаа хоносон

Дуртайдаа
хүүхдэд ноолуулах
Эрх банхар
Дуу нь хүрэх газраас нааш
Боохой давж зүрхэлдэггүй
Бэрх банхар

Уурагандаа бялуурч
Унтаж хоцорсон хэнз ишиг
Бэлчээрт орхиж ирдэггүй
Малч банхар

Нүдээ нээлгүй газарт хөллөсөн
Араатан байтлаа
Нүүр нь улаан эзнээсээ
Насаараа зүтгэсний
Авлага нэхэж хормойддоггүй
МОНГОЛ БАНХАР.

read more “Монгол банхар”

Давхраат нүдэн

2010.03.30

Хархан нүдний чинь давхрааг
Харан суугаад уйдашгүй нь ээ
Хаа газрын бүсгүй болохоороо
Ийм тунгалагхан харцтай байдгийм бэ

Алаг нүдний чинь давхрааг
Ажин суугаад уйдашгүй нь ээ
Аль газрын бүсгүй болохоороо
Ийм ялдамхан зантай байдгийм бэ

Ялдам аашны чинь сайхныг
Бишрэн суугаад уйдашгүй нь ээ
Ямар хүний үр болохоороо
Ийм өндөр заяатай төрдгийм бэ

Ай,
Алаг нүдэн
Дахиад хэзээ ч тааралдахгүй байж мэдэх
Давхраат нүдэн...

read more “Давхраат нүдэн”

Ижий сэтгэл

Илдэн уулсынхаа цуурайн чимээг
Сонсохгүй явж хэн чадна вэ
Ижий таныхаа сайхан сэтгэлийг
Дуулахгүй байж яаж болно вэ

Таны минь сайхан сэтгэлийг
Дэлхий
эргэж хамт дуулна

Таны минь сайхан сэтгэлийг
Дээд тэнгэр
цэлмэж хамт дуулна

Таны минь сайхан сэтгэлийг
Наран саран
ургаж хамт дуулна

Таны минь сайхан сэтгэлийг
Насны бурхад
баярлаж
баярлаж хамт дуулна...

read more “Ижий сэтгэл”

Чамдаа би сайхан үг хэлэлгүй удаж

Чамдаа би
Сайхан үг хэлэлгүй удаж

Хажууд нь анх
Чи биднийг уулзахад
Хар нялхаараа сугсалзаж байсан модыг
Нэг л өглөө босоход
Нэг их цас
Нэвсийтэл нь дарчихаж

Ганц шувуу суух
Хуурай мөчир үлдээлгүй
Бамбарлачихаж

Чамдаа би
Сайхан үг хэлэлгүй уджээ...

read more “Чамдаа би сайхан үг хэлэлгүй удаж”

Мөндөө

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Боддог
Бодол болгоных нь хойморт
Хэн бүтэн завилдгийг нь
Эс мэддэг ч гэлээ би
Нар, хурын шивнээ
Нам гүмийн зөөлхөн хонгор аялгуу
Сэтгэлээс нь үргэлж сонсогддог
Тэр бүсгүйн
Дууг нь эс андана
Уруулан завсраар нь
Удвал цэцгийн дэлбээ шиг яв ягаан
Уруулан завсраар нь
Нэг тийм танан цагаан гэгээ
Гялбан цацардгийм
Чимээгүйг сэрээж эгшиг нандин авиа
Чих рүү минь давалгаалан давалгаалан ирдгийм...

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Мөрөөддөг
мөрөөдөл болгоных нь хойморт
Хэн дүүрэн ханхайдгийг нь
Эс мэддэг ч гэлээ би
Халгисан их хайр
Хамаг л амьдралынх нь гэрэл гэгээ, гуниг баяр
Харцнаас нь нэвт уншигддаг
Тэр бүсгүйн
Зүсийг нь эс андана
Хацар дээр нь
Харчуулын нүд гулгаж тэшсэн
Хацар дээр нь
Хэн ч анзаардаггүй нэгэн мэнгэ байдгийм
Хөмсөг сормуусных нь үзүүрт адтай салхи
Хөөцөлдөнхөн тоглож байдгийм...

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Бараагаараа
Буй биеэ дарь эх лугаа гайхуулсан
Байгаагаараа
Бусдын хайрыг гүр соронзон лугаа татсан
Булбарайхан
тэр бүсгүй

"Үгнээс нь
Ааруул амтагдаж
үс гэзэгнээс нь
Агь ганга сэнгэнсэн"
Үзэсгэлэнт
Тэр бүсгүй
МӨН ДӨӨ
ЯГ Л МӨН ДӨӨ.

read more “Мөндөө”

Нэгэн бодлын шүлэг

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Харагдахгүй урсах салхи байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Баригдахгүй хөөрөх будан байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Өнжин хонон будрах цас байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Өндөр тэнгэрт жиргэх жигүүртэн байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хайрын
Амтат халуун зүүд байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хан тэнгэрийн
Аясыг дагаж нүүх үүл байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Молцог манхны
Алдуул шарга нүүдэл байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Морьтой л хүн давах
Бартаа ихт уулын эрмэг цуурай байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хотны сайхан банхар болж төрөх минь яав.

read more “Нэгэн бодлын шүлэг”

Ойрхноор нь

Нарыг үнсмээр байвч
Нар ямар надад
Ойрхон ч биш дээ
Ойрхноор нь чамайг үнсье

Сарыг үнсмээр байвч
Сар ямар надад
Ойрхон ч биш дээ
Ойрхноор нь чамайг үнсье

Одыг үнсмээр байвч
Од ямар надад
Ойрхон ч биш дээ
Ойрхноор нь чамайг үнсье

Уучлаарай, харин
Уруул дээр чинь үнсчихье.

read more “Ойрхноор нь”

Тэнгэр яавал ч яаг...

Бодохоос цааш даварвал
Болохгүй юм шиг санаж
Бодоод л
зөндөө явлаа...

Харахаас цааш хэтэрвэл
Бишдэх юм шиг санаж
Хараад л
зөндөө явлаа...

Санахаас цааш даварвал
Буруудах юм шиг бодож
Санаад л
зөндөө явлаа...

Тэнгэр яавал чиг яаг, одоо...
Тэвэрлээ шүү, чамайг.

read more “Тэнгэр яавал ч яаг...”

Талын чоно

Дөнгөтийн ЦООДОЛ багшдаа зориулав, би



Талын чоно би
Талынхаараа л байя

Нэгэнт
Уулынх болж төрөөгүй намайг
Уулын чонотой адилтгаж өөлөөд яанам
Нэгэнт
Хөвчийнх болж төрөөгүй намайг
Хөвчийн чонотой адилтгаж өөлөөд яанам

Улих,
асч дүрэлзэх минь ч тэднээс ондоо
Ухаан гүйлгэж
амь залгуулах минь ч тэднээс ондоо
Айдсаа мартаж,
талдаа эрхлэн тоглох минь ч тэднээс ондоо
Алаг тавилангийн ханцуй дор нууж
бэлтрэгээ өсгөх минь ч тэднээс ондоо

Тал хаана эхэлж, хаана дуусдгийг би мэднэ
Тамир барагдахад амрах газар, бартаа саад
хэчнээн байдгийг бүгдийг нь би мэднэ
Аясын салхи, тэнгэрийн өнгөнөөс
идэх хоолныхоо хол ойрыг
Зөнгөөрөө би мэднэ
Анчны нүд, цэцэн бууны овоо
хаанаас ширтэж буйг
Совингоороо би мэднэ...

Нар хиртэх
миний айдас тэр...
Нас залуу нөхөр үхлийн өвдөг тэврэх
миний айдас тэр...
Монгол өвсөнд гал авалцаж түймэр дэгдэх
миний айдас тэр...
Морьтой биш тэрэгтэй хүмүүс ангаалж хөөх
миний айдас тэр...

Зоргоороо
Талын уудмыг туулж амьдарсан
Зоригоороо
Зовлонгийн хатууг цуулж амьдарсан
Алд биеэ хөл минь даахаа больж
Амь тасран унаж гэмээнэ
Сүнс минь
Тайга хөвч,
Там, диваажингийн алийг нь ч зорихгүй
Талдаа л шигдэж
Талдаа шингэнэ

Өвсний салхи болно
Өнгийн солонго болно
Алдуул зэрэглээ болно
Анир чимээгүй униар болно
Талдаа үнэнч
Талдаа үлдэнэ
Талын чоно би
Талынхаараа үлдэнэ.

read more “Талын чоно”

Уйдах аргагүй амраг

Өнөөдөр долдугаар сарын 31.
Ханийн минь төрсөн өдөр.


Гундаж
Амьдралын сайхныг
Гутлынхаа хоншоорт байгаа юм шиг
Газар шагайж явахад
Өөд татах
Ганц сайхан үг
Хэн хэлэх
ЧИ МИНЬ ХЭЛЭХ...

Гуниг баярын дунд
Сэлгээ товч шиг элэгдэж
Салхины аялгуунд
үүл бүжиглэсэн тэнгэр дор
Саатаж ганцхан амьдрахдаа
Олсон жаргалаа би
Хэнтэйгээ хуваах
ЧАМТАЙГАА Л ХУВААХ...

Өвөл болж жавар чангарлаа ч
Өмссөн хувцас хүнддэн
хаврын урь орлоо ч
Сэм сэмхэн шувууд нь буцаж
нуур эзгүйрлээ ч
Сэтгэл минь хувирах гэж үгүй ээ
ГАНЦХАН ЧАМААСАА...

read more “Уйдах аргагүй амраг”

Сэтгэлийн аяз

ХАЯЛГА:
Тийм ээ, би түүндээ цаглашгүй их хайртай... Бид хоёрын хайр алс холын Фереганы буурал хөндий дунд олоон зуун жилийн тэртээд амьдарч асан хоньчин Коркуд өвгөний ганц охин Гүльжамал, Каракумын элчилгүй их цөлийн алдарт сайн эр Хархончир хоёрынх шиг..., Кончакийн цэнхэр тал нутагт татарын их цэрэг нөмрөн орж ирэхэд салж сандсан Туган хүү, Юлдуз охин хоёрынх шиг л хайр... амьдрал болоогүй... Гэлээ ч бидэн хоёрын бие биеэ санахын их хайранд цэг, таслал гэж үгүй бөлгөө...
/тэмдэглэлийн дэвтрээс/


ЦАЦЛАГА:
Миний амраг
хүний хань болов
Мэн гашуун ч
Хүсэл нь биелэв
Залуу нас бидэн хоёрыг
Соёмбоны загас шиг учруулсан ч
Заяа тавилангийн сүйх тэргээр
Ханьсан дэргүүлэх хувь өгсөнгүй...
Гээд яалтай
Гэрэл сүүдэр лагалдсан орчлонд
Зүс зүсээ
Мартаж чадахгүйн шалтагт
Зүрх зүрхээ шатааж ассан хайраа
Бөхөөж чадахгүйн шалтагт
Хүслийнхээ эрхээр
Хүний үрс уулзав
Мөчөөрхөж болохгүй заяаны
Туулайн хэвтэр шиг зайд
Мөр мөрөө түшиж үдэшжин суув...
Холоо адуу тургилж
дэргэд модод сэрвэлзэн горхи хоржигноод
Орчлон завгүй...
Хонгорхон минь чи бидэн хоёрт
Зүүдлэх, хааяахан уулзах хоёроос өөр
хувь үлдсэнгүй...
Оддын түрүүч суудалдаа тухлан
Шөнийн тэнгэрийн наадам эхлэх нь
Одоо чи минь гэрээдээ харь даа
Хань чинь чамайг хүлээж байгаа...

read more “Сэтгэлийн аяз”

БАДРАНГУЙ

Одот тэнгэр
Модот газар бадрангуй
Олон олон эрсийн уухайн түрлэг бадрангуй
Холыг бодсон эрдэмт хүний
мөрөөдөлт харц бадрангуй
Хоног өдрүүдийг сүвлэж гүйх
хүлэг морин бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Гал дээр сүү дэврэх бадрангуй
Гараанаас морьд
дүрэлзэн эргэх бадрангуй
Ян үдэд гэнэт үүл толгойлох бадрангуй
Ядуу хүү баатар болоод
үлгэр жаргах бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Гүнж хатдын гэрэлт царай бадрангуй
Гүвээ толгод зэрэглээ болох
үдийн говь бадрангуй
Гүйгүүл адуу тэмцэн тэмцэн ирж хөрвөөх
Тэр дагшин газар бадрангуй
Гүү зогсоогооро унагалах
Тэр торгон агшин бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Цагийн аяс нааш эргэх бадрангуй
Цасанд дарагдсан
уулс сэрэх бадрангуй
Намрын талд агь хэнзлэх бадрангуй
Намайг түлхэлж
хүүхдүүд өсөх бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Үдлэх харгуй
Туулах зам бадрангуй
Үүрээр татах хурын солонго бадрангуй
Бийрийн үзүүрт амилах
гоо үзэсгэлэн бадрангуй
Бие бие рүүгээ гэгээ зөөх
амраг хос бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Өндрөөс ус цовхчин буух бадрангуй
Өвс ногоо наранд гялтагнан хариулах бадрангуй
Өнө холын баярт учрал
гэнэт санагдах бадрангуй
Өвгөд идэр цагийнхаа тухай
давслан ярих бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Таанын айрагны сэнгэнэсэн үнэр
гэр дүүрэх бадрангуй
Тахилт овоонд
эрдэнийн чулуу нэмэгдэх бадрангуй
Ижий, нутаг хоёр зүүдэнд эргэх бадрангуй
Ирж яваа шувуудын эгшиглэнт дуу
тэнгэрт үржих бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...

Асч, дөнгөж өнөөдөр мандаж буй мэт
наран бадрангуй
Адууны сувдан хөлстэй наадмын салхи бадрангуй
Холын уулын танан оргил,
эрмэг цуурай бадрангуй
Хотолд бүл нэмсэн ижийн
нялх сэтгэл бадрангуй
АЙ, БАДРАНГУЙ ХОРВОО...
БАДРАНГУЙ.

2006.02.04-ний хар үүрээр.

read more “БАДРАНГУЙ”