Мөндөө

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Боддог
Бодол болгоных нь хойморт
Хэн бүтэн завилдгийг нь
Эс мэддэг ч гэлээ би
Нар, хурын шивнээ
Нам гүмийн зөөлхөн хонгор аялгуу
Сэтгэлээс нь үргэлж сонсогддог
Тэр бүсгүйн
Дууг нь эс андана
Уруулан завсраар нь
Удвал цэцгийн дэлбээ шиг яв ягаан
Уруулан завсраар нь
Нэг тийм танан цагаан гэгээ
Гялбан цацардгийм
Чимээгүйг сэрээж эгшиг нандин авиа
Чих рүү минь давалгаалан давалгаалан ирдгийм...

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Мөрөөддөг
мөрөөдөл болгоных нь хойморт
Хэн дүүрэн ханхайдгийг нь
Эс мэддэг ч гэлээ би
Халгисан их хайр
Хамаг л амьдралынх нь гэрэл гэгээ, гуниг баяр
Харцнаас нь нэвт уншигддаг
Тэр бүсгүйн
Зүсийг нь эс андана
Хацар дээр нь
Харчуулын нүд гулгаж тэшсэн
Хацар дээр нь
Хэн ч анзаардаггүй нэгэн мэнгэ байдгийм
Хөмсөг сормуусных нь үзүүрт адтай салхи
Хөөцөлдөнхөн тоглож байдгийм...

Мөн дөө
Яг л мөн дөө
Бараагаараа
Буй биеэ дарь эх лугаа гайхуулсан
Байгаагаараа
Бусдын хайрыг гүр соронзон лугаа татсан
Булбарайхан
тэр бүсгүй

"Үгнээс нь
Ааруул амтагдаж
үс гэзэгнээс нь
Агь ганга сэнгэнсэн"
Үзэсгэлэнт
Тэр бүсгүй
МӨН ДӨӨ
ЯГ Л МӨН ДӨӨ.

read more “Мөндөө”

25:13

2010.01.24

Япон сүмогийн нэгдүгээр сарын башё зориг цөс ихт халх хөвгүүдийн ээлжит азаргалсан түрэмгийлэл дор болж, хавтай сайхан барилдаан, хавтай сайхан ялалт, амжилтаар дүүрэн өндөрлөв. Өдгөө Наран улсын үндэсний спортын дэвжээг монгол хоёр аварга эзэгнэн хотолзуулж буй.

25:13. Ийм нэгэн харьцаа саяын башёд гурвантаа тохиов. Асашёорюү их аварга макүүчи буюу дээд зиндаанд 25 дахь удаагаа магнайлж домогт их аварга Тайхо /32 түрүү/, Чиёнофүжи /31 түрүү/ нарын дараагаар гуравт бичигдлээ. 25 дахиа түрүүлэхдээ тэрбээр 13 давсан бөлгөө.

Мөнхүү, их аварга Асашёорюү, Хакухо нар сүмогийн дэвжээн дээр 25 дахь тулаанаа энэ башёд хийсэн. Урьд нь 24 удаа хүч сорьсон тэдний даваа унааны харьцаа 12:12 байсан бөгөөд шийдвэрлэх мөчид Хакухо их аварга давснаар даваагаа 13 болгож чадлаа.

Мөнхүү, энэ жил Хакухо их аварга 25 нас хүрч байгаа бол Асашёорюү их аварга арлын оронд очоод 13 дахь жилтэйгээ золгож байгаа билээ л.

read more “25:13”

Бүсгүй ээл

2009.11.25.

Нэгэн татлага.
2008 оны Бээжингийн олимпийн жүдо барилдааны -100 кг-ын жингийн аваргын төлөөх тулааныг татами дээр япон бүсгүй Амано Акико шүүн дэнсэлсэн бөлгөө. Тэрбээр барилдааны төгсгөлд Монголын бөх Найдангийн Түвшинбаяр Казахстаны Асхат Жеткеевыг нэг вазари, хоёр юкогоор буулган авсныг, монголчууд түүхэндээ анх удаа олимпийн аваргатай болж буйг бататган манай бөхийг заан гараа өргөсөн түүхтэй.

Нэгэн татлага.
Голландын Роттердам хотноо болсон 2009 оны дэлхийн аварга шалгаруулах жүдогийн тэмцээний 66 кгын жингийн алтан медалийн төлөөх тэмцэлдээнийг дэвжээн дээр тайвань бүсгүй Шиау Шву Хуэй шүүн явуулсан бөлгөө. Тэрбээр барилдааны төгсгөлд Монголын тамирчин Хашбаатарын Цагаанбаатар Испанийн Сүгои Уриартег юкогоор ялж түрүүлснийг, монголчууд түүхэндээ анх удаа жүдогийн төрлөөр дэлхийн аваргатай болж буйг бататган манай бөхийг заан гар өргөсөн түүхтэй.

Он цагийн хувьд, агуулгын хувьд, жин бангийн хувьд өөр өөр ч гэлээ жүдогоор монголчуудын үзүүлсэн түүчээ дээд энэхүү хоёр амжилтын шийдвэрлэх барилдааныг эмэгтэй, тэр дундаа Ази шүүгчид дэнсэлсэн нь сонин санагддаг.

Монголчуудад, монгол жүдочдод бүсгүйчүүд ийм ээлтэй юу, эсвэл бүсгүйчүүд Монголын жүдочдод ийм элэгсэг ханддаг юм болов уу...

read more “Бүсгүй ээл”

Яндашгүй сайхны цоморлиг

...Энэ бол миний төрсөн нутаг
Монголын сайхан орон...

read more “Яндашгүй сайхны цоморлиг”

Чи монгол хүн биш...

Улирагч зун Польшийн Шинжлэх ухааны академийн жинхэнэ гишүүн, доктор профессор Кишмовский Таденц өөрийн гэргийн хамт манайд ирээд буцсан бөлгөө. Дэлхийн 74 орноор аялсан буурал эрдэмтний олон жилийн мөрөөдөл биелсэн нь энэ, Монголд ирснээр.

Ная хол гарсан ч аанай л манайхны тавь, жараад насныхан лугаа хөнгөн гавшгай польш эрдэмтэн Хустайн нурууг зорих замдаа Элсэн тасархайгаар дайрсан л.

Нэгэнтээ түүний түр зогсоно уу гэсэн хүсэлтээс жолооч татгалзсангүй. Шаргалтан манхайх элсэн нуруу, явган загийн шугуй...”үүнийг гайхан түүнийг шохоорхон” зураг хөрөг авч яваад ирэхдээ тэр зам зуур амны цангаа гаргаж явсан хуванцар савтай усаа хаа нэгтээ тавиад мартчихаж. Машин хөдлөх гэтэл өвгөн суудаггүй.

“Түүнийг заавал олохгүй бол болохгүй. Ийм сайхан онгон байгалийг чигээр нь л үлдээх ёстой. Тэр хуванцар сав хэдэн зуун жилийн дараа газрын хөрсөнд шингэнэ шүү дээ” гэж эхнэрээ “зэмлэн” буулгаж эрсээр олж ирээд санаа нь амарсан байдалтай цааш хөдөлж билээ. Тэрүүхэн хооронд жолооч л баахан үглэсэн дээ. Харийн хүн бидний нутгийг ингэж хайрлаж байхад...

Бас нэгэн дурсамж.
Буурал эрдэмтэн Тэрэлжид очиж хоносныхоо маргааш өглөө дасгал хийж, хүйтэн усаар цээжээ арчиж зогсохыг харсан хэдэн япон жуулчны нүд ёстой л духан дээрээ үсрэн гарч ирсэн дээ. Куртик, малгай болсон тэд уулга алдан өвгөний гарын булчинг барьж үзэн ная гаран настай гэдгийг нь сонсоод гайхахдаа толгойгоо мөрөн дээрээсээ золтой л салгачихаагүй сэгсэрцгээж билээ.

Тэрбээр моринд үйлийн үргүй дуртай нэгэн юмсанж. Малчин айлд зочилж, уяан дээр нь очин морьдын омруу хүзүүг маажлан амандаа яриад л. Өдөржин жуулчид ээлжлэн мордож буусаар нурууг нь авчихсан нэгэн морины шархыг хараад эзнийг нь дуудан "бууж" гардаг байгаа.
“Чи муу хүн байна. Монголчууд мориндоо хайртай гэж би олон удаа сонссон. Чи монгол хүн биш байх. Энэ олон морь танайхыг тэжээж байна. Гэтэл чи яагаад эднийгээ хайрладаггүй юм. Энэ морины нүд рүү хараач, чи” гээд л. Нээрээ л нуруугүй болсон хөөрхий тэр морин эзэндээ гомдсон, харууссан харцаар харж байсан даа...
2009.10.02.

read more “Чи монгол хүн биш...”

Нэгэн бодлын шүлэг

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Харагдахгүй урсах салхи байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Баригдахгүй хөөрөх будан байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Өнжин хонон будрах цас байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Өндөр тэнгэрт жиргэх жигүүртэн байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хайрын
Амтат халуун зүүд байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хан тэнгэрийн
Аясыг дагаж нүүх үүл байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Молцог манхны
Алдуул шарга нүүдэл байх минь яав
Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Морьтой л хүн давах
Бартаа ихт уулын эрмэг цуурай байх минь яав

Нэгэн бодлын
Хотолд нэмэргүй хүн явснаас
Хотны сайхан банхар болж төрөх минь яав.

read more “Нэгэн бодлын шүлэг”

Миланд цахиур хагалсан "шадар гурав"

“Милан-2009”-өөс Монголын гурван боксчин алт, мөнгө, хүрэл медаль хүртсэн дуулианы хөлийн чимээ намдаж амжаагүй байна. Тэднийг Дюмагийн "Шадар гурван цэрэг"-ийн баатруудаар төсөөлөх юм бол У.Мөнх-Эрдэнэ Атос, П.Сэрдамба Портос, Н.Төгсцогт Арамис шиг л санагдах.

Оролцсон тэмцээн, гаргасан амжилт, авсан медаль, дадал туршлага, нас, зүсээрээ өөр хоорондоо адил төсгүй энэ гурав дэлхийн аваргын медалийг нэг жил, нэг рингэн дээр авснаараа онцлог холбоотой.

Гурван “ширэн бээлийтэн” маань медаль авснаар Монголын боксын түүхнээ шинэ шинэ амжилт тогтоож буй.

Олимпийн мөнгөн медальт, гавьяат тамирчин 24 настай Сэрдамбын хувьд олимпийн төрлийн спортоор дэлхийн аварга цолыг хамгийн залуудаа хүртэж буй монгол болов. Урьд нь манайхаас байт харваагаар Д.Дэмбэрэл 1971 онд 33, чөлөөт бөхөөр З.Ойдов 1974 онд 25, мөн чөлөөт бөхөөр Х.Баянмөнх 1975 онд 31, буудлагаар Д.Мөнхбаяр 1998 онд 30, жүдогоор Х.Цагаанбаатар 2009 онд 25 настайдаа дэлхийн аварга болсон бөлгөө.

Харин залуу тамирчин Төгсцогт Монголдоо нэгэн өвөрмөц содон амжилтын эзнээр тодрох нь хэн хүнд тодорхой болж байх шиг. Манай спортын түүхэнд хамгийн залуудаа гавьяат тамирчин цол хүртсэн хүн бол жүдоч Хашбаатарын Цагаанбаатар. Тэрбээр “Афин-2004” олимпоос хүрэл медаль хүртсэнээрээ 20 настайдаа энэ эрхэм цолоор шагнуулсан билээ. Ерөнхийлөгч тун удахгүй зарлиг буулгаж дэлхийн аваргын мөнгөн медальт Төгсцогтод гавьяат өгөх нь дамжиггүй. Ингэснээр тэр энэ цолыг хамгийн залуу буюу 17 насандаа хүртэх нь.

Монгол түмэн бор бандитайг, бор банди нь нударгатайг дэлхий дахин мэддэг болсоор бас чиг цөөнгүй оныг үдсэн. Олон улсын болоод тивдээ тэр л Монголынхоо нүүрийг өнөөг хүртэл тахалж ирснийг мэдэх хүн олон. Мөнх-Эрдэнэ гавьяатаас дөлж, тойрсоор ирсэн дэлхийн аваргын медаль энэ жил л түүний энгэрт гялалзах ерөөлтэй байж.

Түүний энэ амжилт Монголын боксчдын “хамгийн, хамгийн”-д бас л нэг шинэ хуудас нэмэв. Манайд боксын спорт үүсч хөгжсөн жар гаруй жилийн түүхэнд одоогоор долоон тамирчин дэлхийн аваргаас медаль хүртээд буй. Тэд 17-26 насандаа дээрх амжилтыг гаргажээ. Харин хамгийн ах буюу 26 настайдаа медальд хүрсэн нь У.Мөнх-Эрдэнэ гавьяат.
2009.09.17.

read more “Миланд цахиур хагалсан "шадар гурав"”